• ร้องทุกข์ หรือขอคำปรึกษาจากสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ หรือวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นขั้นตอนแรกที่ง่ายที่สุด ไม่ยุ่งยาก และไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย
• หากขั้นตอนแรกไม่เป็นที่น่าพอใจ หรือหาข้อยุติไม่ได้ ก็ทำเอกสารเป็นทางการ ร้องทุกข์ไปยังสภาสถาปนิกฯ หรือสภาวิศวกร
• หากยังตกลงกันไม่ได้หรือยังไม่เป็นที่พอใจ ก็ฟ้องศาลสถิตยุติธรรมเลยครับ ซึ่งอันนนี้คงจะเป็นเรื่องใหญ่โตพอสมควร

แต่ถ้าที่ดีก่อนจะตกลงว่าจ้างทำงานกัน ก็ควรจะเช็คที่มาที่ไปหรือมองหา สถาปนิก วิศวกร ที่น่าไว้วางใจเสียก่อน เราจะได้ไม่ต้องมานั่งเสียใจเสียเวลาในภายหลัง ถ้าไม่รู้ว่าจะมองหาทีมงานรับสร้างบ้าน สถาปนิก วิศวกร ที่มีประสบการณ์และเป็นที่ไว้วางใจได้ที่ไหน ก็ลองมาปรึกษาพวกเราได้นะครับ

• ภาคีสถาปนิก จะมีรหัสลงท้ายด้วยชื่อเป็น ภ-สถ xxxx (x คือรหัสประจำตัวนะครับ) ยังถือว่าเป็นสถาปนิกที่ยังมีประสบการณ์น้อยอยู่ สามารถออกแบบ และเซ็นชื่อขออนุญาต อาคาร โรงงานอุตสาหกรรม และห้องแถงได้โดยไม่จำกัด แต่หากเป็นอาคารสาธารณะ หรืออาคารทางวัฒนธรรม หรือบ้าน และอาคารพักอาศัย จะออกแบบได้ใหญ่ไม่เกินกว่า 1,000 ตารางเมตร แต่สำหรับงานอำนวยการก่อสร้างหรือที่เรียกง่ายๆ ก็คือการควบคุมงาน สามารถทำได้ทุกขนาดและทุกชนิด
• สามัญสถาปนิก จะมีรหัสลงท้ายด้วยชื่อเป็น ส-สถ xxxx (x คือรหัสประจำตัวนะครับ) ถือว่าบารมีแก่กล้าพอแล้ว สามารถออกแบบและอำนวยการก่อสร้างได้ทุกชนิดทุกขนาด โดยไม่มีข้อจำกัด แต่ยังเป็นคณะกรรมการ ก.ส. ไม่ได้ ( หากได้รับเชิญจากทางราชการ )
• วุฒิสถาปนิก จะมีรหัสลงท้ายด้วยชื่อเป็น ว-สถ xxxx (x คือรหัสประจำตัวนะครับ) อันนี้ถือว่ามีประสบการณ์สูงสุด ทำอะไรต่อมิอะไรได้ทุกอย่างเหมือนกับที่สามัญสถาปนิกทำ และยังสามารถเป็นกรรมการ ก.ส. ได้ด้วย

ถึงแม้ว่ากฎหมายจะแบ่งชนชั้นของสถาปนิกออกถึง 3 ขั้นก็ตาม แต่เราเองคงไม่ต้องสนใจกับตำแหน่งเหล่านี้มากมายนัก ตราบเท่าที่เขายังทำหน้าที่ได้ดีตามที่เราต้องการ หรือเราเองไม่ได้มีโครงการใหญ่โตอะไรมากมายที่จะต้องใช้ตำแหน่งของสถาปนิกสูงๆมาดูแล สำคัญที่สถาปนิกคนนั้นจะมีความคิดสร้างสรรค์ มาสรรสร้างงานของเราให้ได้ดีเพียงใดมากกว่า

หลายๆคนอยากได้บ้านสวย บ้านที่มีฟังค์ชั่นตรงตามที่อยากได้ ซึ่งก็หนีไม่พ้นต้องจ้าง สถาปนิก ให้ช่วยออกแบบให้ แต่ก็กลัวว่าค่าจ้างจะแพงเกินกว่าจะจ่ายได้ ซึ่งก็เป็นปัญหาคาใจอยู่กับหลายๆท่านๆ และสภาสถาปนิกเองก็ตระหนักถึงในข้อนี้ จึงได้จัดทำเรตราคาค่าออกแบบ ของอาคารแต่ละประเภทไว้แล้ว ซึ่งหลายๆท่านอาจไม่ทราบในเรื่องนี้ เรามาดูกันครับว่าสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ เค้าแบ่งประเภทการบริการออกแบบสถาปัตยกรรมไว้อย่างไรบ้าง

ประเภทของการบริการออกแบบสถาปัตยกรรมสามารถแบ่งออกเป็น 6 ประเภท แต่ละประเภทจะมีค่าบริการไม่เท่ากัน และจะลดลงเรื่อยๆ ตามงบประมาณที่ก่อสร้าง แยกออกโดยสังเขปดังนี้

ประเภทที่ 1 ตกแต่งภายใน ครุภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์

ประเภทที่ 2 พิพิธภัณฑ์ วัด อนุสาวรีย์ อาคาร อนุสรณ์ที่วิจิตร

ประเภทที่ 3 บ้าน ( ไม่รวมตกแต่งภายใน )

ประเภทที่ 4 โรงพยาบาล รัฐสภา โรงแรม ธนาคาร คอนโดมิเนียม วิทยาลัย

ประเภทที่ 5 สำนักงาน ห้างสรรพสินค้า หอพัก โรงเรียน โรงงานอุตสาหกรรม

ประเภทที่ 6 โกดัง อาคารจอดรถ ห้องแถว ตลาด

แต่ละประเภทแยกค่าบริการตามงบประมาณได้ดังต่อไปนี้ ( เป็นร้อยละ )

หากท่านอยากทราบว่าแล้วบ้านของฉันล่ะ จะเสียค่าออกแบบเท่าไร ในส่วนนี้ขั้นแรกเลยเราคงต้องศึกษานิดหนึ่งครับ ว่าในขณะนี้ค่าก่อสร้างในตลาดบ้านเราอยู่ที่ราคาประมาณเท่าไร ก็ลองโทรถามตามบริษัท หรือผู้รับเหมาก็ได้ครับ จากนั้นก็คำนวณคร่าวๆ คือเอาราคาค่าก่อสร้าง x กับพื้นที่ก่อสร้างของอาคารที่เราคาดหวังอยากจะได้ ก็จะได้ราคาค่าก่อสร้างแบบคร่าวๆ แล้วเราก็เอามาคำนวณหาค่าบริการ ใช้คิดเป็นขั้นตอนของงบประมาณ เช่น อาคารคอนโดมิเนียม มีงบประมาณ 35,000,000 บาท คิดค่าแบบตามประเภทที่ 4 ดังนี้

10 ล้านบาทแรก คิด 6.50% = 650,000 บาท

20 ล้านถัดไป คิด 5.50% = 1,100,000 บาท

5 ล้านที่เหลือ คิด 4.75% = 237,500 บาท

รวมค่าบริการทั้งสิ้น = 1,987,500 บาท ( = 5.6% )

แต่เรตของราคาค่าออกแบบที่ สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ ตั้งไว้นั้นค่อนข้างจะสูงอยู่สำหรับบริษัทขนาดกลางๆ ถึงเล็ก คงมีแต่บริษัทใหญ่ที่รับงานใหญ่ แพงๆ ถึงจะใช้เรตนี้กัน ทั่วๆไปก็ลดลงจากเรตที่ตั้งไว้

อย่างเช่นบริษัทของเราก็คิดเรตค่าออกแบบของบ้านพักอาศัยเแค่ 3 – 5 % เองครับ ลองสอบถามข้อมูลกับเราได้ครับ

สถาปนิก คือบุคคลผู้เกี่ยวข้องในการออกแบบ และ วางแผน ในการก่อสร้าง หรือที่เรียกว่างานสถาปัตยกรรม โดยสถาปนิก จะเป็นผู้ที่เข้าใจในมาตรฐานการก่อสร้างของอาคาร เข้าใจถึงหน้าที่ใช้สอยของอาคารนั้น รวมถึงวัสดุที่จะนำมาเป็นส่วนประกอบของสิ่งก่อสร้างนั้น สถาปนิกจำเป็นต้องได้รับการศึกษาทางสถาปัตยกรรมศาสตร์ และได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสถาปัตยกรรม ถึงจะสามารถทำงานในวิชาชีพสถาปนิกได้ ซึ่งคล้ายกับการทำงานในสาขาวิชาชีพอื่น

สถาปก คำเก่าของคำว่าสถาปนิก ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เป็นศัพท์ภาษาสันสกฤต หมายถึง ผู้สร้าง, ผู้ก่อตั้ง ในเอกสารโบราณก่อนสมัยรัตนโกสินทร์เคยปรากฏคำ “สถาบก” หมายถึง การสร้าง หรือผู้สร้าง

รางวัลที่น่ายกย่องของสถาปนิก ที่รู้จักในฐานะผู้ก่อสร้างอาคารได้แก่ รางวัลพลิตซ์เกอร์ ซึ่งมักจะถูกเปรียบเทียบเหมือนกับ “รางวัลโนเบลในทางสถาปัตยกรรม”

หน้าที่ของสถาปนิกกับโครงการก่อสร้าง

ในรูปแบบที่เกิดขึ้นเป็นส่วนใหญ่ สถาปนิกจะทำสัญญากับเจ้าของโครงการ(Owner) โดยรับหน้าที่เป็นผู้ให้บริการวิชาชีพ ให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการก่อสร้าง ผ่านทางการออกแบบ(Building Design) และการทำแเบบก่อสร้าง(Construction Document) สถาปนิกจะมีที่ปรึกษาผู้ให้คำแนะนำในเรื่องเทคนิคระดับซับซ้อนคือ วิศวกร ซึ่งจะเป็นผู้เชี่ยวชาญในแต่ละแขนงเกี่ยวกับการก่อสร้าง

โดยทั่วไปสำหรับโครงการขนาดกลาง วิศวกรเหล่านี้จะประกอบด้วย วิศวกรโครงสร้าง (Structural Engineer) วิศวกรโยธา (Civil Engineer) วิศวกรไฟฟ้า (Electrical Engineer) วิศวกรประปา (Plumbing Engineer) และ วิศวกรเครื่องกล (Mechanical Engineer) นอกจากนี้อาจจะมีที่ปรึกษาอื่นๆที่สำคัญ เช่น มัณฑนากร(Interior Designer) และ ภูมิสถาปนิก (Landscape Architect)เป็นต้น

นักวิชาชีพทั้งหมดนี้จะทำงานร่วมกันเป็นทีม ผ่านการประสานงานของสถาปนิก ซึ่งเป็นผู้นำของทีม (Team Leader)และผู้ติดต่อประสานงานระหว่างทีม(Coordinator)เพราะที่ปรึกษาอื่นๆ จะไม่มีใครเข้าใจภาพรวมของโครงการเท่าสถาปนิก

ด้วยสาเหตุของความเข้าใจในโครงการที่มากกว่าสมาชิกในทีมคนอื่นๆ ทำให้สถาปนิกเป็นผู้ที่ติดต่อกับเจ้าของโดยตรงในการทำโครงการ นักวิชาชีพในทีมคนอื่นๆ ที่ต้องการติดต่อกับเจ้าของมักจะทำผ่านสถาปนิก หรือในบางกรณีสถาปนิกจะไม่อนุญาตให้สมาชิกในทีมคนอื่นๆ ติดต่อกับเจ้าของโดยตรงเลย เพราะจะเป็นการเกิดความสับสนในระบบการประสานงานและปฏิบัติการ

ถ้านักวิชาชีพเหล่านี้ทำสัญญาการว่าจ้างกับสถาปนิก สถาปนิกจะมีสถาณภาพเป็นผู้นำของทีมออกแบบ (Leader) แต่ถ้านักวิชาชีพเหล่านี้ทำสัญญาโดยตรงกับเจ้าของ สถาปนิกจะมีสภาณภาพเป็นผู้ประสานงาน (Coordinator) โดยส่วนใหญ่สถาปนิกจะทำสัญญาว่าจ้างกับนักวิชาชีพเหล่านี้ เพื่อจะได้เกิดการ ควบคุมคุณภาพและสั่งการโครงการได้สะดวก แต่ในบางกรณี สถาปนิกอาจจะต้องการหลีกเลี่ยงการทำสัญญากับนักวิชาชีพเหล่านี้ โดยเฉพาะถ้าเป็นโครงการที่ใหญ่เป็นพิเศษที่สถาปนิกต้องมีความรับผิดชอบสูง มาก อาจเกิดความเสี่ยงต่อการรับผิดชอบความเสียหาย (Liability)มากจนไม่คุ้มกับค่าบริการวิชาชีพที่จะได้รับ สถาปนิกจะแนะนำให้เจ้าของโครงการทำสัญญาโดยตรงกับนักวิชาชีพเหล่านั้น

อีกด้านหนึ่ง เจ้าของโครงการ (Owner) จะทำสัญญากับผู้รับเหมาก่อสร้าง (Contractor) เพื่อให้ทำการก่อสร้าง ตามแบบก่อสร้าง (Construction Documents)และ รายการประกอบแบบ (Specification) ที่สถาปนิกและทีมผู้ช่วยทั้งหลายได้ทำการออกแบบ
ขั้นตอนการให้บริการวิชาชีพของสถาปนิก

ขั้นตอนการทำงานของ สถาปนิก

• ออกแบบเบื้องต้น (Schematic Design)
• ออกแบบรายละเอียด (Design Development หรือ DD)
• ทำแบบก่อสร้าง (Construction Document)
• การประมูลและเจรจาต่อรอง (Bidding and Negotiation)
• บริหารงานก่อสร้าง (Construction Administration)

ในบางโครงการ อาจจะมีการเข้าไปรับงานเป็นทีม โดยเจ้าของทำสัญญากับทีมก่อสร้างเพียงสัญญาเดียว ซึ่งประกอบไปด้วย ผู้รับเหมาก่อสร้าง สถาปนิก และ ที่ปรึกษาอื่นๆ รวมตัวกันเป็นหนึ่ง โดยการทำสัญญาโดยตรงนี้ จะเรียกว่า เป็นการบริการแบบ ดีไซน์บิลด์ (Design Build)

ขอบเขตงานของสถาปนิก

สถาปนิกในปัจจุบันได้มีการขยายขอบเขตการประกอบวิชาชีพไปในหลายๆ ด้านที่เป็นแนวทางเฉพาะ เช่น

• งานด้านออกแบบ (Design)
• งานด้านการบริหารโครงการ (Construction Management)
• งานด้านการบริหารการใช้พลังงานในอาคาร (Building Energy Management)
• งานด้านการออกแบบการให้แสง (Lighting Design)
• งานด้านบริหารจัดการอาคาร (Facility Management)
• งานด้านอนุรักษ์ (Preservation)
• งานตรวจสอบมาตรฐานและความปลอดภัยของอาคาร (Building Inspection)

ขอบคุณข้อมูล สถาปนิก จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

สถาปนิก ที่ดีจะต้องมีความรับผิดชอบในหน้าที่ หรืองานที่ทำ โดยจะต้องยึดถือตามหลักวิชาชีพ และควรประพฤติประฏิบัติตามจรรยาบรรณของสถาปนิกด้วยนะครับ

จรรยาบรรณของสถาปนิกสำคัญๆ ที่เราควรจะทราบมี ดังนี้

1. ต้องทำงานโดยซื่อสัตย์ ไม่ทิ้งงานหากไม่มีเหตุ อันควร
2. ห้ามใช้แบบที่เคยออกแบบมาแล้วให้คนอื่น ยก เว้นเจ้าของเดิมจะอนุญาต
3. ไม่ตรวจงานสถาปนิกอื่น เว้นแต่จะแจ้งให้สถาปนิกนั้นทราบก่อน
4. ไม่หางานโดยลดหรือประกวดค่าแบบ
5. ไม่แย่งงานสถาปนิกอื่น จริยธรรมในวิชาชีพสถาปัตยกรรมที่สำคัญประการหนึ่งคือ การไม่ไปก้าวก่ายในงานออก แบบที่สถาปนิกคนอื้นกำลังทำอยู่ ซึ่งถือเป็นมรรยาทในการประกอบวิชาชีพ   ดังนั้นก่อนที่สถาปนิกจะรับงานควรจะถามเจ้าของงานก่อน ว่างานที่ให้ออกแบบ นั้น เคยให้สถาปนิกคนใดทำแล้วหรือยัง เพื่อไม่ให้เกิดกรณีทำงานออกแบบซ้ำซ้อนกันกับสถาปนิกคนอื่นๆ อันจะทำให้เกิดความบาดหมางใจกัน และทำให้กรปฏิบัติวิชาชีพนี้ไม่โปร่งใส อัน จะทำให้จริยธรรมในหมู่สถาปนิกด้วยกันเองด้อยลง
6. ห้ามกินค่าคอมมิชชั่น สถาปนิกไม่ควรรับค่าตอบแทนจากบริษัทผู้ผลิตวัสดุก่อสร้างหรือผู้รับเหมา (commission)  ถ้าสถาปนิกไม่ทำตามก็จะมีโทษจากคณะกรรมการ ควบคุมการประกอบวิชาชีพ

ไม่เป็นไรครับ ยังดีกว่าเลวร้ายลงไปทุกๆวัน วันนี้ผมจะบอกเล่าถึงหนทางหนึ่งที่คนอย่างเราๆ จะพอทำกันได้
นั่นคือ การออกแบบบ้าน ของเราให้เป็นแบบบ้านประหยัดพลังงาน………

แม้การออกแบบบ้านนั้นจะคำนึงถึง ความสวยงาม รูปแบบของการใช้งาน วัสดุอุปกรณ์ ในแต่ละหลังเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้พักอาศัยแล้ว ทุกวันนี้ปัจจัยหรือโจทย์ ของการออกแบบบ้าน
คงไม่ได้หยุดอยู่แค่นั้น แ้ม้่วัสดุอุปกรณ์ จะมีออกมาให้ผู้ออกแบบได้เลือกใช้อย่างมากมาย หรือ ความต้องการของผู้อยู่อาศัย จะมีความอยากได้แบบบ้านให้แปลกแหวกแนวไม่ให้เหมือนใครๆ ตามภาษา เด็กแนวๆ

อีกหนึ่งโจทย์ที่สถาปนิก ทุกๆคน ควรคำนึงถึงก็คือ จะทำอย่างไรที่จะออกแบบบ้านของลูกค้า ให้ลดการใช้พลังงาน เป็นมิตรกับชาวโลกตาดำๆ และ ตัวดำๆ ได้ โอ้โห….นี่สถาปนิกเราจะช่วยชาวโลกแล้วหรือครับ ……ช่ายๆ ครับ….ถูก ต้อง คร้าบบบบบบบบบบบบ….. ผมบอกให้เหล่าสถาปนิกหรือเจ้าของบ้านภูมิใจกันได้เลย หากเราออกแบบบ้านให้สามารถลดการใช้พลังงาน ลงได้ เราคงมีความสุขกับการได้อยู่บ้านหลังนั้นแน่ๆครับ